TÜRLERİNE GÖRE TÜRKİYE’DE BAĞLANAN AYLIKLAR

3201 sayılı Yurt Dışı Borçlanma Yasası ve 28 ülke ile yürürlükte olan ikili sosyal güvenlik sözleşmeleri bir arada değerlendirildiğinde, yurt dışında bulunan vatandaşlarımıza Türk Sosyal Güvenlik Mevzuatına göre bağlanan aylıklar, aşağıda açıklandığı üzere dört grupta toplanabilir:
1- Tam Aylıklar: Türkiye ile imzalanan sosyal güvenlik sözleşmenin varlığına bakılmadan Türk vatandaşlarına sadece Türkiye’deki sigortalılık süreleri dikkate alınarak, iç mevzuatımıza göre bağlanan yaşlılık, malullük ve ölüm aylıklardır. Müstakil (bağımsız) aylık olarak da bilinen tam aylıklara hak kazanmada ve hesabında, 3201 sayılı Yasaya göre borçlanılan süreler hariç yurt dışında geçen sigortalılık süreleri, Türkiye’deki sigortalılık süreleriyle birleştirilmez. Varsa yurtdışındaki sigortalılık süreleri, ilgili ülke mevzuatına göre tam aylığa hak kazanıldığında ayrıca değerlendirilir. Sözleşmeli ülkedeki sigortalılık süresi tam aylık bağlamaya yetmiyorsa, Türkiye’deki sigortalılık süreleri birleştirilerek, sözleşmeli ülke mevzuatına göre kısmi aylık bağlanır.
2- Kısmi Aylıklar: Türkiye’den tam aylık hakkı doğmayan vatandaşlarımıza, sözleşmeli ülkede geçen sigortalılık süresi birleştirilerek iç mevzuatımıza göre kısmi aylık bağlanır. Bu durumda, sözleşme aylığı olarak da bilinen kısmi aylığa hak kazanmanın şartları her iki ülkede geçen sigortalılık süreleri birleştirilerek, aylığın miktarı ise sadece Türkiye’deki sigortalılık süresiyle orantılı olarak belirlenir. Öngörülen koşulları yerine getirmek kaydıyla, hem sözleşmeli ülkeden hem de Türkiye’den tam veya kısmi aylığa ya da bir ülkeden tam, diğer ülkeden kısmı aylığa hak kazanılabilir. Türkiye tarafından bağlanan kısmi aylıklar, talep halinde yurtdışında geçen süreler 3201 sayılı Yasaya göre borçlanılarak tam aylığa yükseltilebilir. Sadece İsveç’te bulunan vatandaşlarımız için geçerli olmak üzere, sözleşmeye göre her iki ülkeden aylık bağlanması halinde önceden bağlanan tam aylık, kısmı aylığa dönüştürülür.
3- Tek Taraflı Aylıklar: Kimi sözleşmeler için malûllük ve ölüm halinde tek taraflı aylık söz konusudur. Bu durumda, malûllük aylığı, malûllükle sonuçlanan iş göremezlik halinin meydana geldiği tarihte, ölüm aylığı da ölüm tarihinde tabi olunan ülke mevzuatına göre sağlanmaktadır. Tek taraflı aylık bağlanmasında diğer ülkede geçen sigortalılık süreleri, aylığı bağlayacak ülke mevzuatına göre birleştirilerek değerlendirilir. Diğer sözleşmeli ülke tarafından ayrıca bir aylık bağlanmaz. Tek taraflı malûllük aylığı Hollanda, Belçika, İsviçre ve Fransa’da çalışan vatandaşlarımız için uygulama alanı bulmaktadır. Türkiye – Norveç Sözleşmesine göre ise ölüm aylığı tek taraflı olarak ölümün meydana geldiği ülke tarafından bağlanır.
4- Tercihli Aylıklar: İngiltere ve Belçika ile imzalanan sözleşmelerde, tercihli aylık bağlanmasına olanak veren düzenlemeler yer almaktadır. Örneğin Türkiye – İngiltere Sözleşmesinde, yaşlılık ve dul aylıklarında, tam veya kısmı aylıklardan birini tercih etme hakkı tanınmıştır. Yine Türkiye – Belçika Sözleşmesine göre, yaşlılık ve ölüm aylıkları yönünden aylık bağlanacak olan kimse, aylığa hak kazandığı tarihte, hakkında sözleşmenin sigortalılık sürelerinin birleştirilmesine ilişkin hükümlerinin uygulanmamasını isteyebilir. Belçika ve İngiltere uygulamalarında, kural olarak sigortalının hak ettiği en yüksek aylık ödenmektedir. Ancak daha sonra ilgilinin tercihini diğer aylık için kullanması halinde, durum yeni tercihe göre düzeltilmektedir.
Görüldüğü üzere Türkiye’den tam ya da kısmı aylık bağlanması, vatandaşlarımızın bulundukları ülkeden aylık bağlanması hakkını ortadan kaldırmaz. Türkiye’den tek taraflı ya da tercihli aylık bağlanması halinde ise ayrıca bulunulan ülke mevzuatına göre aylık bağlanamaz.

Ataman YILMAZ
Sosyal Güvenlik Müşaviri
bilgi@atamanyilmaz.com.tr

ad768x90 ad768x90
0 0 0 0 0 0

Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.

Sıradaki haber:

MÜSİAD Stuttgart Üyelerini Topladı

Hızlı Yorum Yap

0 0 0 0 0 0
TÜMÜ

VİDEO HABERLER

Kilim Gazetesi'e üye olun

Zaten üye misiniz ? Buraya tıklayarak Üye girişi sağlayabilirsiniz.

Kilim Gazetesi'e giriş yapın

Henüz üye değil misiniz ? Buraya tıklayarak Üye olabilirsiniz.

Haber gönderim sistemimize hoş geldiniz

Galeri Alanı

828 x 470