Yaşam
Giriş Tarihi : 24-02-2021 10:07   Güncelleme : 24-02-2021 10:22

Çocuğum evde aslan, dışarıda kedi!

Ebeveynlerin sikça şikayetde bulunduğu “çocuğun dengesiz davranışı” hakkında biraz düşünelim.

Çocuğum evde aslan, dışarıda kedi!

“Çocuğum evde aslan gibi, hepimize laf yetiştiriyor, kimse birşey diyemiyor, canlı ve aktif. Ah birde dışarıda görseniz, sanki süt dökmüş kedi. Bizim bübül dut yemiş sanki. Ne sesi çıkıyor ne de evde ki canavarlığından eser kalmış.”

Bu dengesiz davranişta aslında tamda dengenin özü gizlidir. Çünkü çocuklarınız tanıdığı ve tanımadığı ortamı ayırt edebilme kabiliyetine sahip olup, duruma göre davranışlarını dengelerler.

Yabancı ortamı tanıdığı ortamdan ayırt ederler 

Çocuklar 7-9 aylıkken tanımadığı insanları ve ortamları yabancılamaya başlarlar. Tanıdığı ve güvendiği kişiler dışında kimseye gitmek istemezler. Bu dönemde hatta en çokta annelerinin kucağında ve yakınında durmak, onlara güven verir. Bu sağlıklı gelişimin doğal bir parçasıdır ve kendilerini koruyabilme becerisini geliştirmeleri için çok önemlidir. Çocuğunuz bu dönemde alışmış olduğu insanları diğer insanlardan ayırt etmeyi öğreniyor.

İki buçuk yaşına kadar yabancılama yoğun olarak devam edebilir. Fakat bu dönemi her çocuk farklı uzunlukta yaşar. Bu dönemin ne kadar süreceği ve nasıl şekilleneceği ise anne ve babasının tutumuna ve onlara duyduğu güvene bağlıdır.

Bu dönemi atlatan çocuk artık yabancı olan ve olmayan kişileride ortamlarıda ayırt edebiliyor. Tanıdığı ortamlarda ise kendini güvende hissediyor. Sınırlarını tanıyor, ilişkilerinden emin, duygularını ifade etmekten çekinmiyor. Yaptığı bir hatada veya yaşanan çatışmalarda başına neyin geleceğini biliyor. Yani evinde kendini güvende hisseden çocuğun aslan kesilmesi bundan kaynaklanıyor. Bu duruma sevinmelisiniz. Çünkü bir çocuğun sağlıklı gelişebilmesi için en önemli yapı taşlarındandır, yaşadığı evde kendini güvende hissetmesi. Olduğum gibi seviliyorum, olduğum gibi kabul ediliyorum demesi.

Fakat çocuklarınız ile dışarıya çıktığınızda ve yabancı kişiler ile karşılaştığınızda, evdeki aslanın birden yavru kedi gibi süzüldüğünü görürseniz şaşırmayın. Bu davranışta doğal gelişim sürecine aittir.

Çünkü çocuklar yabancı ortamlarda sınırları ve kuralları tanımazlar. „Böyle davranırsam ne olacak?“ sorusuna cevap veremedikleri yerlerde kendilerini güvende hissetmezler. Tanımadığı kişilerin vereceği tepkileri ölçemediklerinden dolayı oldukları gibi davranamazlar.

Bu iki farklı davranış okul öncesi döneminde normaldir

Fakat en geç ergenlik döneminin bitmesi ile artık çocuklarınız dışarıda da bildiği ortamlarda da kendi duruşlarını, fikirlerini ve duygularını gösterebilmelidirler. Çocuğunuzun ömür boyu maskelerin arkasına saklanmasını istemiyorsanız, yabancilama döneminde çocuğunuza saygı duymalısınız:

1) Çocuğa dışarıda: "hadi konuş, evde bülbülsün şimdi ne oldu?" gibi eleştirilerde bulunmayın  özgüveni zedelenir.

2) Başkalarına: "Sen bunun böyle olduğuna bakma. Evde bir görsen." gibi konuşmayın.  Özsaygısı zedelenir

3) Evdeyken: "birazda dışarda olduğun gibi sakin olsan" demeyin. Evde olduğu gibi sevilmez ise, kendisi olmaktan soğur.  Benlik ve aitlik duygusu zedelenir.

Çocuğunuzun kendini güvende hissetmediği zamanlarda gösterdiği tepkilere anlayış gösterin. Arkasında durun ve güven verin: „şu anda konuşmak istemiyor teyzesi veya konuşmak istemiyorsun, daha bu teyzeyi tanımıyorsun demi anneciğim".

Böylelikle siz çocuklarınızın sınırlarına saygı duymuş olursunuz. Güvende olduğunu hissettirmiş olursunuz. Aksi taktirde özsaygısını ve özgüvenini kaybeder.

Özsaygısını ve özgüvenini kaybeden çocuk ise, yetişkinlik hayatında olduğu gibi olmaktan çekinir.

Tabi ki hiçbir zaman çocuğunuzun evde ve dışarıda tıpatıp aynısı olmasını beklemeyin. Girdikleri yeni ortamlarda ve tanıştıkları yeni kişilerin yanında farklı davranmaları zeki olduklarını gösterir. Durumu ve karşısında ki kişiyi ölçüp ona göre davranışlarını dengelemek sağlıklıdır.

Ayrıca; biz de öyle değimliyiz? Evde davrandığımız gibi dışarda davranmıyoruz. Çocuklarımız bunun farkına varıp bizi model alır.

Nuray Çankaya (Pedagog/Kindheitspädagogin M.A.)